Nad Niemnem Tom 2

Kirłowie są ludźmi raczej ubogimi, ale ich dom (Olszynka) i zagroda tętnią życiem. Pewnego dnia z wizytą przybywa Różyc, daleki kuzyn Marii Kirłowej. Podczas rozmowy przyznaje się do używania narkotyków. Wyznaje też, że pożąda Justyny, ale nie ma zamiaru jej poślubić z uwagi na jej pochodzenie i brak majątku. Następnie proponuje Kirle posadę zarządcy swej posiadłości - Wołowszczyzny. Kirłowa jednak nie przyjmuje tej propozycji. Różyc proponuje jej jeszcze, że przejmie finansową stronę wykształcenia jej synów, na co pani domu wyraża zgodę. W tym czasie Witold z Marynią wiodą długą rozmowę, której tematem jest praca wśród chłopów...